___________________________________________________
Historie

De geschiedenis van Mechelen…in vogelvlucht….

Ieder plaats, elk dorp heeft zijn eigen verhaal…en het is best interessant iets meer te weten over het vakantieoord waar je toeft, bijvoorbeeld om de dagelijkse beslommeringen ‘thuis’ even te onderbreken. En interessant is dit Zuid-Limburgse Geuldorp zeer zeker.

Mechelen is een van de grotere woonplaatsen van de gemeente Gulpen-Wittem, met circa 2000 inwoners en 850 woningen. Het dorp ligt in het dal van de Geul en in de streek die Heuvelland Zuid genoemd wordt. Het dorp bestaat uit de volgende buurtschappen: Bissen, Bommerig, Broek, Dal, Elzet, Helle, Hilleshagen, Höfke, Hurpesch, Kleeberg, Kosberg, en Schweiberg. Vooral in deze buurtschappen bevinden zich de vele sprookjesachtige vakwerkhuizen, die het dorp Mechelen rijk is.

Mechelen aan de Geul…In het jaar 1133 wordt in een oorkonde de plek waar de riviertjes de Geul en De Mechel elkaar omarmen als Mechluns bestempeld. Het is de oudst bekende vermelding van het dorp. De geleerden denken dat de naam Mechluns afstamt van het Germaanse woord magalunas en zou verwijzen naar het aangrenzende Malensbos, dat in 1208 Malone genoemd werd. Malone = de grote, machtige plaats. Mechelen is ontstaan als nederzetting rond een landgoed van de graven van Limburg.

De Geul. Het bergriviertje de Geul ontspringt in een typisch brongebied bij het Belgische dorpje Eynatten, kort bij de Belgisch-Duitse grens, in het zogeheten Staatswald. In het gehucht Lichtenbusch, behorend tot de gemeente Raeren, ligt de boerderij “Todtleger”, waar in een van de kelders de bron opborrelt, die men algemeen als de oorsprong van de Geul beschouwt. Even verderop voegen zich nog enkele bronstroompjes bij het beekje, dat dan al heel snel in een snelstromend riviertje verandert. Vanaf dat punt begint de Geul aan haar 58 kilometer lange tocht naar de Maas; 22 kilometer op Belgisch grondgebied en vanaf buurtschap Cottessen bij Epen meandert de Geul 36 kilometer dwars door het Nederlandse Heuvelland. Het gebied tussen Epen en Valkenburg wordt door velen geroemd als een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. Hier trekt de natuur alle registers open…
Naamsverklaring: Het woord Geul is van Germaanse oorsprong en betekent: smal, meestal ondiep water. De naam van de zijrivier de Gulp hangt ermee samen. “Gulp” (Germaans: Gulippa) betekent namelijk “kleine geul”.

Parochiekerk van de H Johannes de Doper.
Het oudste deel van de kerk van Mechelen stamt uit de 16e eeuw en is gewijd aan Sint Jan de Doper. De oorspronkelijke middeleeuwse kerk werd in 1568 door brand verwoest en weer herbouwd met rondboogvensters. Naar plannen van Mathias Soiron heeft men in de eerste helft van de negentiende eeuw de muren van het schip verhoogd en het Godshuis werd tevens met zijkapellen vergroot. In de periode 1863 – 1867 werd het gebouw weer ingrijpend verbouwd; er kwam een nieuwe klokkentoren en de kerk zelf werd nogmaals vergroot. In 1935 kreeg – o.l.v. Jos Cuypers – de kerk zijn huidige aanblik.

De Heerenhof. In 1215 schonk Hertog Hendrik III van Limburg zijn hof te Mechelen, de kerk, klooster, het Commandeurshuis, akkers, weidegronden en watermolens aan de Johannieter Orde, een geestelijke ridderorde, met aan het hoofd een Commandeur. Vanaf die tijd was Mechelen enkele eeuwen lang een eigen staatje, genaamd: ’s Heeren Mechelen. De erbij horende boerderij werd Heerenhof genoemd. In 1588 verliet de Orde Mechelen. De bezittingen in het land van Mechelen werden door de Johannieters verpacht. In 1794 namen de Franse bezetters alle kerkelijke goederen in beslag; dit betekende het einde van de Johannieter Commanderij in Mechelen. De monumentale kasteelhoeve De Heerenhof is thans omgebouwd tot multifunctioneel centrum, voor zorgvragers en aanbieders. Er is o.a. een Zorghotel en Hospice in gevestigd.

Het Panhuis. Een markant gebouw midden in het centrum wordt Het Panhuis genoemd, gelegen pal tegenover de kerk. Dit karaktervolle complex was in een ver verleden in gebruik als brouwerij van de heren van kasteel Wittem. De inwoners van de Heerlijkheid Wittem waren verplicht om hier hun bier te laten brouwen. Boven de ingang van de huisnummers 13 en 15 bevindt zich het wapen van de Graaf Von Plettenberg, kasteelheer van Wittem.

Onderste Molen. Op de plek van de vroegere Commandeursmolen aan de Geul, staat al geruime tijd de Onderste Molen. Het molencomplex kwam in 1882 in eigendom van dhr. J. Schijns, uit Wijlre, die van de papiermolen een graanmolen maakte. De molen is nog altijd in tact en in handen van de molenaarsfamilie Schijns.

Bovenste Molen. Ook de Bovenste Molen is al heel oud. In 1350 werd het molengebouw reeds genoemd in een oorkonde. In 1828 werd het bedrijf een papiermolen en daarna graanmolen. In 1979 kwam de molen in handen van Monumentenzorg

In het land van Mechelen bevinden zich verder nog de nodige vakwerkboerderijen die de moeite van het bezichtigen waard zijn. Een wandeling van buurtschap naar buurtschap, via draaihekjes als ingang van de vele romantische weidepaadjes, is een ware ontdekkingreis langs het erfgoed van Mechelen.
De gezamenlijke Hotels/Appartementen van Mechelen wensen u een aangenaam verblijf in een van de mooiste dorpen aan de Geul.